Tiết trời giữa
đông, từng trận gió mùa đem theo cái rét căm căm tựa hồ như những con ngựa
hoang từ trên bái cao cứ vun vút qua khu đồng trũng rồi lao thẳng vào trong
làng. Mấy cây kè tiên phong lực lưỡng chắn ngang bờ mương ra sức chống đỡ,
nhưng cũng không cản nổi những cơn gió mùa hung hãn. Hàng tre già trước ngõ hết
xiêu bên đông lại vẹo bên tây, vật lộn cùng với gió lạnh, thoảng lại vang tiếng
kẽo kẹt của những thân tre cọ vào nhau. Ngồi trong nhà, thoảng tôi còn run cập,
nhìn ra chỉ thấy màu trời xám xịt, cây cối khẳng khiu, tiêu điều. Nhà Ngoại nằm
ngay rìa đồng, nên mùa đông thường sống chung với gió.
 |
| Hàng kè trên bờ mương trước nhà Ngoại |
Mấy hôm nay giỗ
Ngoại, lại đúng hôm trở gió, cái lạnh tràn về đem theo những nỗi nhớ xa xăm. Mấy
năm trước giỗ Ngoại, tôi đều ở nước ngoài nên không về được. Nhớ lại ngày trước,
thoảng trên Ngoại có công việc, con cháu đều lên đông đủ. Chỉ khác, trước đây con
cháu cùng Ngoại lo công việc cho các cố, còn bây giờ thì anh em con cháu lại lo
công việc cho Ngoại. Mâm cỗ bây giờ cúng Ngoại nom cũng thịnh soạn hơn mâm cỗ
ngày trước làm cúng các cố, mọi thứ bây giờ đều tinh tươm, song lại thiếu Ngoại.
Những hôm trên Ngoại
có công việc, bất kể mùa hè nóng nực hay ngày đông lạnh giá, bất kể ngày nắng nỏ
hay hôm mưa dầm, đám con cháu đều kéo lên đông đủ. Trước là lo công việc, sau
là cùng quây quần bên mâm cơm. Trước đây, khi Ông Ngoại còn sống, công việc
trong nhà đều do Ông Bà Ngoại lo liệu. Sau này, Ông Ngoại đi theo các cố, công
việc trong nhà đến cậu tôi lo. Những ngày khi cả Ông Bà Ngoại vẫn còn, cuộc sống
dẫu có chật vật đôi chút, song công việc trong nhà đều lo toan tươm tất, không
ai chê trách một lời. Bây giờ, khi mọi thứ đủ đầy tiện lợi thì cả Ông Bà Ngoại
đều không còn, nghĩ đến lại thương mà không sao kìm được nước mắt, nỗi nhớ người
quá cố lại ùa về như những cơn gió mùa đang rít lên từng trận ngoài kia.
[...] Sau tuần
nhang, đến lúc hóa vàng, hạ lễ xin lộc. Mấy chiếc chiếu trải dọc giữa nhà, các
cụ ngồi riêng một mâm, cho tiện uống rượu bàn chuyện; đám con cháu ngồi riêng
các mâm còn lại. Các cụ gọi tôi qua mâm trên hầu rượu, nhưng tửu lượng kém nên
tôi xin khất.
Mâm cỗ đầy đủ các
món. Tuy một số món vẫn mang cái tên và dáng dấp như trước đây, nhưng kỳ thực bản
chất đã thay đổi khá nhiều. Ví như món miến, tuy vẫn được gọi là miến, nhưng kỳ
thực lại dùng loại miến sợi bán sẵn ngoài chợ, chần qua nước sôi rồi chan nước
trước khi ăn, chẳng khác gì bún. Tiện thì có tiện đấy, song nghề nào thức đấy,
sao mà gợi sự nhớ thương được như những sợi miến gạo chính tông như trước đây!
Bát miến trước đây, chính tông ngay từ sợi miến.
 |
| Tô miến lòng gà (minh họa) |
Tôi ngồi xuống mâm
con cháu. Thấy tôi ngồi hồi lâu mà chưa động đũa, các Dì giục rồi gắp cho. Tôi
nhìn bát miến, cầm muôi múc chuyền mấy muôi từ tô ra bát ăn cơm, húp liền sét
bát. Các cụ mâm trên uống rượu, trước khi vào cuộc cũng thường lùa vội bát miến
cho ấm bụng.
Bên ngoài, trời
chiều càng lúc càng xám xịt, gió mùa vẫn rít từng cơn.
(Duy Phong, viết
xong vào cuối tháng hoa trà năm 2018. Đăng vào tối ngày giỗ Ngoại năm Kỷ Hợi -
2019)
