Nhớ về hoa mướp

Hoa mướp trong mưa (Ảnh chụp tại Gulangyu - Hạ Môn)
	Mấy độ vườn xưa vắng bóng huê, Người đi sao mãi vẫn chưa về? Vàng hoa xanh lá, tươi màu nắng, Có nhớ những ngày, hoa mướp quê?

Xa nhà lâu, khi thoảng lại có cảm giác quê nhà dường như trở thành tha hương, tha hương lại bất chợt trở thành nơi quen thuộc. Bấy lâu lang bạt giang hồ, nay bỗng bắt gặp hình ảnh của những bông mướp vàng tươi trong cơn mưa phùn giữa một chiều hạ nơi xứ người, lòng lại không khỏi xốn xang, có gì đó vô hình lại thúc giục gã ngồi viết mấy dòng kể lể. Đúng là: giang hồ ta chỉ giang hồ vặt, thoáng bóng hoa thôi cũng nhớ nhà. :P

Mướp hay hoa mướp thì chẳng có gì lạ cả, nhất là đối với một đứa đi chân đất trưởng thành như gã, hay như nhiều người khác. Thế nhưng, đôi khi chính những gì thân quen nhất, giản dị nhất, một lúc nào đó lại trở nên đẹp đẽ nhất. Những hình ảnh về giàn mướp, dây mướp, hoa mướp, cho đến trái mướp, tất cả lại bỗng tươi mới trở lại trong não bộ vốn đã chai sạn của gã. Những hình ảnh đầu tiên về giàn mướp, có lẽ là hình ảnh về những cây tre, cây hóp được đặt ngang dọc ở góc ao nhà, và khi những bông mướp đầu tiên hé nở, những trái mướp dài thon thả cũng bắt đầu lủng lẳng trên mặt nước, thì đấy cũng chính là lúc bước vào kì nghỉ hè. Những trưa hè, ngồi trong túp lều lá bé tí ti trên mặt ao, ngắm nhìn những con rô con cờ tung tăng; hay những con chuồn chuồn ngán nắng đậu tạm trên một cành cây, bất chợt bay lên vì động rồi lại đậu xuống ngay. (Bà mẹ, bao giờ cho đến ngày xưa nhỉ?)

[…] Giàn mướp đầu tay của gã được dựng ngay trước sân, đấy cũng là giàn mướp gã nhớ nhất. Một vài sợi dây điện thoại được cột từ thân cây dừa ngay góc vườn kéo ngang ra cây trụ cổng và kéo xiên vào cây cột ngay đầu hè, trông như cái mạng nhện của một chú nhện vụng về, bên trên gác những nhánh nhánh tre được lấy về từ trên nhà Ngoại. Cuối xuân đầu hạ, những cây mướp non được ươm hạt ngay cạnh tường hoa, bên mé trái của cái giếng khơi, chúng đội đất nhô lên rồi cứ thế lớn nhanh như thổi. Cũng lạ, cây mướp không cần quá nhiều công chăm bẵm, chỉ cần khi thoảng đổ cho chúng mấy gầu nước, vậy mà chúng cứ xanh um giữa cái nắng của trưa tháng năm. Rồi từ những kẽ lá, những chùm hoa cứ thế tủa ra, cho đến một sớm mai thức dậy, bất giác vui sướng khi những cánh hoa đã điểm vàng cả buổi sớm hè. Hoa mướp đực sớm nở chiều lụi, chỉ có hoa cái sau khi được thụ phấn là phần bầu hoa dần phát triển thành trái, và độ một tuần sau đó là đã có thể ăn được. Chẳng biết có phải do mát tay hay không, mà giàn mướp năm đó gã trồng nó sai quá trời, trái trái ấy lúc nào cũng cứ lủng lẳng, đi không cần thận là va trúng cũng nên. Giàn mướp do chính tay gã trồng, từ lúc ươm hạt, tưới tắm cho đến khi nó bị một cơn bão đánh sập trong một buổi chiều hè. Bão qua, nhà gã có dựng lại giàn mướp đó, nhưng do thân cây chính bị dập, nên sau đó cũng ít trái dần đi, khiến gã tiếc mãi. Cũng may, trái mướp để giống cho vụ sau không hề hấn gì, đợi đến khi hết vụ, khi đã khô thì nó sẽ được cắt mà gác lên gác bếp, đợi đến vụ sau ươm giống.

Mướp là loài cây thân quen, nhiều tác dụng. Từ hoa, lá, quả, thân cây, rễ, đều có những tác dụng riêng của chúng. Lá mướp vò với muối trị nước ăn chân; sơ mướp dùng để làm miếng cọ xoong nồi; ngọn mướp, hoa mướp, trái mướp có thể dùng làm thức ăn. Ngọn và hoa đem xào hoặc luộc; trái đem nấu canh cua cùng rau đay và rau mồng tơi, ăn kèm với cà pháo thì thực là có cha có mẹ, v.v. Người ta cứ thích mướp xào với những thứ như lòng gà, mề gà các kiểu; riêng gã lại thích món canh mướp nấu với lạc giã nhỏ. Ngày trước, gã thấy người ta cứ để trái to hết cỡ mới thu hoạch, còn bây giờ trái bằng cán dao, cán liềm là đã thu hoạch, ấy cũng là đời sống bây giờ khá hơn trước […].

[…] Hình ảnh giàn mướp cũng gắn liền với những đêm hè, khi ánh đèn dần tắt, tiếng người dần hết, chỉ còn lại ánh sao trời lấp lánh, tiếng gió thổi vi vu, khi thoảng một vài anh đóm lại lên đèn đi gác. Rồi thoảng lại vẳng lên tiếng chó sủa ở phía xa xa, rồi tiếng ếch nhái, tiếng dế, tiếng trùng khi thoảng lại tấu lên từng khúc. Đầu làng cuối thôn, tụi trẻ con chơi trò trốn tìm khi thoảng lại cãi nhau ỏm tỏi, khi thoảng cũng rộ lên tiếng cười của mấy bác ngồi hóng gió, hay tiếng gọi đem cái “Dạ!” về đi ngủ khi thoảng lại vang lên.

Mưa rơi viết vội mấy lời!

Hạ Môn, ngày đầu tiên của tháng 8 năm 2017.

Duy Phong Lê Đình Sơn