Mùa hè năm thứ ba (tháng 8 năm
2013), lớp chúng tôi đi Thực địa ở Hà Tây, có dịp nghỉ tại chùa Phúc Đức (phủ
Quốc Oai) độ mươi ngày. Những ngày đó, chúng tôi đã được nhà chùa tạo điều kiện
và giúp đỡ rất nhiều. Hôm trước ngày về, thầy Trụ trì có đưa cho chúng tôi một
cuốn sách cúng chép tay bằng Hán văn, nói rằng nhờ lớp dịch hộ, khi đó tôi thay
mặt lớp nhận lời. Sau đó, chúng tôi trở về trường tiếp tục những bộn bề của
công việc học hành, rồi viết Báo cáo, chuẩn bị năm học mới, mà chẳng biết vô
tình hay hữu ý quên mất lời nhờ cậy của nhà chùa.
Chừng
hơn hai tháng sau, tôi giật mình khi nhận được cuộc gọi cùa thầy Giác Hảo bên
chùa gọi điện hỏi về việc dịch cuốn sách cúng kia, tôi mới tá hỏa và bắt đầu
phiên âm cho sách, chừng hơn nửa tháng sau thì gần như đã hoàn thành việc phiên
âm, chỉ còn ít phần “thần chú” do là dân ngoại đạo nên tôi còn để ngỏ. Lúc đó,
bắt đầu thi học kì I bên Nhân văn, và học bên Ngoại ngữ nên tôi lại “hữu ý”
quên một lần nữa. Lại chừng hơn một tháng (có lẽ là gần hai tháng sau), thầy
bên chùa lại gọi điện hỏi về việc dịch cuốn sách. Lúc này, nếu tính đúng ra thì
đã hơn bốn tháng (hay gần 5 tháng) kể từ ngày nhà chùa nhờ việc mà chúng tôi
chưa thể làm xong. Chúng tôi lại xin nhà chùa cho khất thêm một thời gian nữa.
Nhưng rồi, dường như mọi việc đã đi quá xa khi chúng tôi cứ mãi khất lần như vậy,
thời gian thì cứ trôi đi mà mọi thứ vẫn cứ y nguyên không chút tiến triển. Lúc
này, để đối phó, tôi đã dịch trước tấm bia gửi giỗ để gửi trước cho nhà chùa
yên tâm, bởi tấm bia ngắn, chỉ có dăm ba chỗ chữ bị mất hay bị mờ là khó nhìn
ra, còn toàn bộ bia thì đơn giản. Khi dịch xong tấm bia gửi giỗ kia, tôi gửi
ngay cho bên chùa để họ yên tâm.
Lại
chừng một thời gian sau, nhà chùa lại gọi điện hỏi về cuốn sách, lúc này thực
là đã quá lâu, mọi việc dường như đã ra ngoài tầm kiểm soát của tôi. Tôi dịch vội
một đoạn của cuốn sách cúng đó, thấy hơi trúc trắc, tôi gọi điện bảo với hai
người trong lớp dịch chung với tôi để cho kịp gửi lại nhà chùa. Thế nhưng, việc
ít người thì làm không được, nhưng nhiều người thì làm cũng không xong. Chúng
tôi lại mỗi người một phách, mà rồi cũng chẳng làm thêm được gì.
Lúc
bấy giờ, tôi thực sự rơi vào hoang mang, có chút lo sợ. Một cảm giác áy náy, xấu
hổ dâng lên đến tột độ trong người tôi. Tôi không biết phải giải thích sao cho
việc vô trách nhiệm của mình. Tôi đã phụ lại những lời gửi gắm của nhà chùa –
nơi đã tận tình với chúng tôi trong suốt một tuần lễ Thực địa. Mấy hôm sau,
chúng tôi đã gửi lại chùa cuốn sách dịch còn dở dang, lòng tôi đầy xấu hổ xen lẫn
lo lắng về một điều gì đó xa xăm. Thực sự, tôi chỉ muốn chui xuống đất!
Giờ nghĩ lại,
tôi lại càng thêm áy náy, xấu hổ và tự trách về sự vô trách nhiệm của mình.
Nhìn lại bốn năm Đại học, tôi luôn cố gắng để hoàn thành mọi việc một cách hoàn
chỉnh nhất và tốt nhất, nhưng sao với việc của nhà chùa nhờ cậy thì tôi lại hững
hờ và vô tâm đến vậy.
Dưới
đây, tôi xin trích phần Phiên âm và Dịch nghĩa của tấm bia gửi giỗ được đặt
trong chùa, xem như một lời sám hối muộn màng của một kẻ lơ đễnh.
1.
Phiên âm: Ký kị tích
Quốc Oai phủ,
Yên Sơn huyện, Phúc Sài xã. Nguyễn Thị Sơ hiệu Diệu Trái, tự niệm tiền sinh
quan quả, tiền hậu vô y. Chí ư Mậu Dần niên thập nguyệt nhị thập ngũ nhật, bản
xã dữ thiền tăng tu lý bản tự, cai thị quyên xuất thanh tiền thập quan công đức,
tái cúng phì điền nhất sào tại Đồng Mai xứ dĩ vi hương đăng cúng. Phật thánh Ất
Mùi niên, bản xã hội thiện tái tu lý tự tượng, cai thị hựu cúng tiền thập quan,
hựu trí kí kị điền [nhất sào] tại Đầm Xanh xứ?, bán sào tại Vĩnh Lộc địa phận,
Đồng [Tháp] xứ. Kì giá điền hợp nhất thu bản tự tăng canh.
Đệ niên, [thập]
nhất nguyệt sơ tứ nhật kị, thời bản tự tăng nghi tác oản quả các tam thập phẩm,
hảo kim ngân nhị bách hồ, kim ngân tam đỉnh, [? ? ], phạn nhất bàn, thượng hiến
cúng Phật, hạ cấp vong linh Nguyễn thị hiệu Diệu Trái. Hiển khảo Nguyễn Quý
công, hiệu Phúc Lộc. Tỉ hiệu Diệu Tập. Thiết khủng vô bằng thất truyền giá sự,
dĩ hữu từ trình bản xã, nguyện khắc phương thạch chí chi vu tự nội, vi: “kí kị
tích.” Bản xã hiệp hứa y dĩ hợp khắc thạch bi vĩnh truyền vu hậu vân nhĩ!
Minh Mệnh thập lục
niên lục nguyệt thập lục nhật.
2.
Dịch nghĩa: Bia gửi giỗ
Bà Nguyễn Thị Sơ
hiệu là Diệu Trái, người xã Phúc Sài, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai. [Bà] tự nghĩ
rằng, trước đây sống đơn độc, về sau [khi trăm tuổi] không có nơi trông cậy [việc
hương hỏa]. Đến ngày 25 tháng 10 năm Mậu Dần, xã ta cùng với các thầy nhà chùa
sửa chữa chùa làng, Bà đã cúng công đức 10 quan thanh tiền, lại cúng một sào ruộng
tốt ở xứ Đồng Mai?[1] để cúng làm hương hỏa. Phật thánh năm Ất Mùi, xã ta lại sửa
chữa lại tượng trong chùa, Bà lại cúng thêm 10 quan tiền, và thu xếp [cúng thêm]
một sào ruộng ở xứ Đầm Xanh?[2] và nửa sào ruộng ở địa phận Vĩnh Lộc, xứ Đồng
Tháp, để gửi giỗ. [Số] ruộng đó gộp lại giao cho các thầy nhà chùa canh tác [để
thu hoa lợi].
Hằng năm, giỗ
[bà] vào ngày mồng 4 tháng 11, thì các thầy nhà chùa phải chuẩn bị oản quả ba
chục, hai trăm tiền hồ, ba đỉnh bạc, [? ?], một mâm cơm, trên thì cúng Phật, dưới
thì cúng cho vong linh của bà họ Nguyễn, hiệu là Diệu Trái. Hiển khảo là ông
Nguyễn Quý, hiệu là Phúc Lộc. Hiển tỉ hiệu là Diệu Tập. [Bà] trộm lo rằng, nếu
không có bằng cớ thì việc [gửi giỗ] này sẽ bị thất truyền, [nên trước] đã có lời
thưa với xã ta, xin khắc vào đá vuông đặt ở trong chùa, tên là “kí kị tích”
(bia gửi giỗ). [Người trong] xã ta đã cùng đồng ý khắc bia đá để mãi truyền về
sau!
Ngày 16 tháng 6
năm Minh Mệnh thứ 16.
(Ngày 16 tháng 6
năm 1835)
Ghi chú:
- Những chi tiết
để trong ngoặc vuông [ ] là do người dịch
thêm vào.
- Những chi tiết
chưa thể xác định, chúng tôi để dấu chấm hỏi (?) để đợi ngày sau hoặc là có cao
nhân đính chính lại.
_______________________________________
[1] Đầm Mai –
tên địa danh. Chúng tôi phiên như vậy nhưng chưa thể kiểm chứng được có đích thực
địa danh đấy có tên là Đầm Mai hay không, nên tạm phiên là Đầm Mai, đợi ngày
sau đính chính lại.
[2][2][2] Đầm
Xanh – tên địa danh. Chúng tôi phiên như vậy nhưng chưa thể kiểm chứng được có
đích thực địa danh đấy có tên là Đầm Xanh hay không, nên tạm phiên là Đầm Xanh,
đợi ngày sau đính chính lại.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét