MẤY DÒNG VỀ BÁNH CHƯNG VÀ TẾT

 

Như thường lệ, hăm chín Tết sẽ luộc bánh chưng. Mấy viên gạch vồ được đặt cẩn thận theo thế chân vạc ở góc sân, chiếc nồi đã mượn trên nhà Cậu từ tối qua đã được xếp bánh và bắc ngay ngắn phía trên, chỉ còn đợi nhóm lửa.

Cái nồi có từ thời lâu, ngày bé xíu đã thấy có. Trên Cậu luộc hăm tám, nhà tôi luộc hăm chín, đều đều năm nào cũng vậy, một năm đôi lần sử dụng, dùng xong lại cọ sạch cất đi, nên cái nồi đến nay trông vẫn như mới.

Trước khi xếp bánh vào rồi, phải lót một lớp lá để chống cháy. Bánh được tết thành từng cặp, để khi luộc khỏi bị bung. Tiếp đó, đổ nước sâm sấp, sét nồi ngập bánh. Một bao tải trấu rải quanh bếp, từng khúc củi lần lượt được đưa vào, lát sau đã sôi lên sùng sục. Trước khi sôi, phải thổi lửa to, sau khi sôi rồi chỉ cần để lửa lo đo cùng với than hồng là được. Một điều phải chú ý, đấy là canh để thêm nước cho bánh, không nên để cạn nước, cháy bánh thì mất Tết.

Nồi bánh chưng cuối cùng của Bố

Trước, Bố tôi thường gói rồi luộc bánh luôn cho O Thu, sau này chị Tâm lấy chồng, thoảng Bố lại gói rồi luộc luôn cho chị. Năm nay, Bố gói rồi luộc bánh cho chị, bánh của O Thu lại chuyển Chú Tới gói rồi luộc.

Ngày bé, chẳng hiểu sao lại luộc bánh buổi tối, ngồi canh bánh cũng vui vui, nhưng mệt. Bây giờ, chuyển sang luộc ngày, khỏi phải thức đêm. Với cả, luộc bánh toàn dùng củi gộc, hồi lâu mới phải đẩy củi một lần, kể cũng nhàn.

Luộc bánh chưng là một việc khá nhàm, thoảng mới thêm củi thêm trấu, cả ngày cứ lặp đi lặp lại mấy thao tác. Bánh luộc ra, chủ yếu để thờ, chứ ăn thì chả mấy ai, thậm chí có người cả cái Tết không đụng đến một thát bánh. Bánh luộc ra, lại để ăn hết tháng Giêng, thoảng còn bỏ tủ lạnh để tận sang tháng Ba.

Ngày trước, bánh để lâu thường bị mốc hay lại gạo, phải luộc lại. Ấy là bởi trước đây thường để bánh ra Giêng, lấy cái ăn để đi cấy, đi trỉa lạc. Bây giờ, làng xóm li nông, đời sống cũng khác, bánh mốc hay lại gạo thì cứ tập xác định là ném cho lợn. Thế nhưng, không gói bánh chưng thì không có vị Tết, nên vẫn phải gói.

Hoằng Hóa, 23.1.2020 (29 Tết Canh Tí)

Duy Phong Lê Đình Sơn