Mấy dòng về chợ quê

Còn nhớ, hồi còn bé xíu, khi thoảng tôi vẫn hay nghe các bà đi chợ hỏi han nhau mấy câu có nội dung na ná nhau, đại loại như "hôm nay mất mấy ngàn tiền quét?" hay "tiền quét hôm nay thế nào?" Hồi đó cứ nghe vậy thôi, chứ nào có biết tiền quét mô tê ra sao. Mãi sau này, khi lớn thêm được tí chút, thì mới dần hiểu ra, tiền quét là khoản thu của nhà thầu chợ đối với những người đến chợ bán hàng nhằm phục vụ một số công tác như quét dọn rác sau mỗi buổi họp chợ, tu sửa chợ khi cần thiết v.v.
Những năm 97 - 98, khi tôi mới học lớp 2 lớp 3, ngày đó vào chợ gửi xe còn mất thêm năm trăm đến một ngàn, mẹ tôi đi chợ thường đem tôi theo để trông xe, đỡ được mỗi hôm một ngàn, cũng được mấy mớ rau ăn cả ngày. Khi thoảng đứng trông xe một lúc lại thưởng cái bánh xèo hay cái bánh cù, nên tôi cũng hăng hái lắm. Chả kể riêng tôi, trẻ con hồi đó tụi nào cũng vậy cả, thậm chí có đứa còn chạy theo mẹ đi chợ, chỉ để đòi quà, thoảng có đứa còn bị đánh toét đít, vì tội nhũng nhẵng làm trễ phiên chợ của mẹ. Tiếng là trông xe cho có người có tiếng vậy thôi, chứ mấy đứa trẻ ham chơi như tụi tôi, cũng có mấy khi để ý mà trông. Hoặc thử có gã nào lấy mất xe, thì một đứa nhóc bảy tám tuổi thì nào có sức chống cự gì. Nên nhớ, bảy tám tuổi tụi tôi khi đó chả biết khỉ khô gì đâu, không được như các cháu bây giờ, cái gì cũng biết.

Chợ quê (hình minh họa, nguồn: internet)

Làng tôi có Chợ Già Lam, dân làng vẫn gọi là Chợ Mới. Chợ này nằm ngay đầu Hoằng Trạch, đi hết xã tôi là đến ngay. Sở dĩ khác xã nhưng vẫn được gọi là chợ làng, là bởi trước kia xã tôi và xã Hoằng Trạch thuộc cùng một tổng, gọi là tổng Bái Trạch. Ngoài ra, còn có hai xã khác là Hoằng Đại và Hoằng Lộc, xưa hay gọi tắt tên bốn làng là Trạch ( Hoằng Trạch ngày nay) - Thành (Hoằng Thành ngày nay) - Đại (Hoằng Đại ngày nay) - Lộc (Hoằng Lộc ngày nay). Ngày trước, trừ những hôm phiên chợ Quăng, thì chợ Mới hôm nào cũng họp, và chỉ họp phiên sáng, giờ thì họp tất cả các ngày trong tháng, thậm chí buổi chiều vẫn có người họp.

Đi ngược lên có Chợ Quăng của làng Hoằng Lộc, trước đây là chợ phiên, chỉ họp các ngày 5 - 10 - 15 - 20 - 25 - 30, và thường chợ chỉ đông vào phiên sáng, chiều đến khách chỉ lưa thưa. Thế nhưng bây giờ Chợ Quăng cũng họp hầu hết các ngày, bất kể sáng chiều, thậm chí là trưa. Còn nhớ, hồi hai không lẻ năm, khi đó tôi học lớp chín, khi thoảng vẫn cùng chúng bạn đạp xe lên chợ Quăng lấy trái bàng chín để ăn và bắt chim chích trên các ngọn cây kè. Những cây kè cao mươi mười lăm mét, mà hồi đó tụi trẻ con chúng tôi cứ leo như không, thế mới tài. Bây giờ có cho tiền cũng chả đứa nào dám.

Xa thêm chút nữa thì có chợ Bút ngay ngã tư Gòng , chợ Huyện ngoài mé khu Hoằng Anh, rồi chợ Vực, nhưng tôi cũng chẳng mấy khi qua lại mấy chợ này, bởi lẽ không có nhu cầu gì mà đường lại xa. Duy có chợ Huyện, là dăm ba lần chở mẹ tôi đi mua gạo, thì tôi còn bén mảng. Hồi đầu ngang chợ Huyện, đi qua đền Tứ Vị Cô Nương, tôi còn cảm thấy gì đó đậm màu huyền bí, giờ thì khác rồi.

Có chợ ắt có chùa, không chùa thì đền hoặc miếu, ít nhất phải có gì đó thuộc về phần tâm linh. Mạn cuối Hoằng Thành đầu Hoằng Lưu, xưa có chùa Trào Âm, trước chùa là chợ, nhưng giờ chợ đã lụi, mà chùa lại ngày một khang trang, một phần đất chợ giờ gộp làm đất chùa. Tuy nhiên, mạn dọc đường giờ lại nổi lên chợ cóc, tiếng là chợ nhưng cũng chỉ có dăm bảy hàng thịt cá, trái cây, phục vụ bà con xung quanh, và công nhân đi làm về tiện thì dừng xe lại mua ít đồ, xong đi ngay. Như vậy vừa tiện cho người mua, mà cũng tiện cho người bán, duy khi thoảng người xe như nêm, gây tắc đường thì có phần bất cập.

Hoằng Thành, 2018.01.30

Duy Phong Lê Đình Sơn